Несепті зерттеуге дайындық

Жалпы ұсыныстар

• Зерттеуге дейін шығыс материалдарын (өткізгішпен контейнер және пробирка) кез келген зертханалық бөлімшеден алу қажет.
• Зерттеуден 10-12 сағат бұрын келесі заттарды тұтыну ұсынылмайды: алкоголь, ащы және тұзды тағамдар, сондай-ақ зәрдің түсін өзгертетін тағамдар (қызылша, сәбіз).
• Мүмкіндігінше несеп айдағыш дәрілерді қабылдауды болдырмау қажет.
• Цистоскопиядан кейін несеп талдауын 5-7 күннен кейін ғана тағайындауға болады.
• Әйелдер етеккір кезінде зәр талдауын тапсырмағаны жөн.
• Зәрді жинауды науқас өзі жүргізеді (балалар мен ауыр науқастарды қоспағанда).
• Талдау тапсыру алдында сыртқы жыныс мүшелерін мұқият тазалау қажет. Әйелдерге: жылы сабынды сумен суланған мақта тампонмен сыртқы жыныс мүшелерін тазалау, жыныс еріндерін тампонмен алдыңғы жағынан төмен қарай сүрту, таза майлықпен құрғату. Ерлерге: зәр шығару каналының сыртқы тесігін жылы сумен және сабынмен жуу, содан кейін жылы сумен шайып, таза майлықпен сүрту.
• «Жалпы зәр талдауы» және «Нечипоренко бойынша зәр талдауы» зерттеулеріне биоматериалды әртүрлі күндері тапсыру ұсынылады, себебі екі зерттеу үшін бірдей таңертеңгі зәр үлгісін қолданғанда, біркелкі араластырылмау және сыртқы факторлардың әсері нәтижелердің бір-бірінен айырмашылығына әкелуі мүмкін, бұл маман-дәрігердің нәтижелерді түсіндіруін қиындатады.

Жеке зерттеулер

• Жалпы зәр талдауы
• Тәуліктік зәрді жинау
• Нечипоренко бойынша зәр талдауы
• Зимницкий бойынша зәр талдауы
• Реберг сынағы (қандағы креатинин, тәуліктік зәрдегі креатинин)
• Зәр биохимиясы
• Зәрдегі оксалаттарды анықтау үшін зәр жинау
• Сулкович сынағы (зәрдегі кальций, сапалық тест)
• Катехоламиндерге зәрді талдау
• Зәрдегі ДПИД анықтау
• Зәр себіндісі (антибиотиктерге сезімталдықты анықтаумен)
• Зәрді UBC (қуық қатерлі ісігінің антигені) анықтау үшін жинау
• 2 стақандық сынама
• 3 стақандық сынама
• Зәрдің цитологиялық зерттеуі

Жалпы зәр талдауы

• Зерттеуден бір күн бұрын кез келген «Гемотест» зертханалық бөлімшесінен зәрді пробиркаға ауыстыруға арналған құрылғысы бар арнайы бірреттік стерильді контейнер алыңыз.
• Жалпы талдау үшін таңертеңгі бірінші несеп үлгісін пайдаланады (алдыңғы несеп шығару түнгі 2-ден кеш болмауы керек).
• Зәрді жинамас бұрын сыртқы жыныс мүшелерін мұқият жуыңыз. Ер адамдарға зәр шығару кезінде тері қатпарларын толықтай тартып, зәр шығару каналының сыртқы тесігін босату қажет. Әйелдерге — жыныс еріндерін ашу. Контейнердің қақпағын бұрап алыңыз және оны зәрді тасымалдау құрылғысымен жоғары қойыңыз.
• Назар аударыңыз! Стерильді сабанды немесе қақпақтың ішкі бөлігін қолмен ұстамаңыз.
• Зәрдің алғашқы аздаған бөлігін унитазға жіберіңіз, содан кейін зәрдің ортаңғы бөлігін контейнерге жинаңыз.
• Контейнер оның көлемінің 3/4 бөлігінен артық толтырылмауы керек. Минималды — 30 мл, максималды — 80 мл.
• Қақпақты шеттерінен абайлап ұстап, мықтап бұраңыз. Контейнердің ішіндегісін 3-5 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып абайлап аударыңыз.
• Пробиркаларды науқас туралы ақпаратпен белгілеңіз. Аты-жөніңізді жазыңыз. Назар аударыңыз! Баспа әріптермен.
• Абайлап пробирка қақпағындағы жапсырманы ашыңыз, бірақ оны толықтай жұлмаңыз!
• Пробирканы қақпағымен төмен қаратып контейнер қақпағындағы ойыққа орналастырыңыз. Пробирканың түбіне басып, қақпақты итеріңіз. Зәрмен пробирканы толтырғаннан кейін оны контейнерден алыңыз.
• Пробирканың ішіндегісін 8-10 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып, абайлап аударыңыз. Пробирканы зертхана бөліміне 1,5 сағат ішінде жеткізіңіз.

Тәуліктік зәрді жинау

Зәрді 24 сағат бойы әдеттегі ішу режимінде (тәулігіне 1,5-2 л) жинау.

• Таңғы 6-8 аралығында қуықты босатыңыз (бұл зәрді төгіңіз).
• 24 сағат ішінде кемінде 2 литрлік таза ыдысқа зәрді жинаңыз. Зәрді жинау кезінде ыдысты салқын жерде сақтау қажет (ең дұрысы — тоңазытқыштың төменгі сөресінде +4-8°С температурада), қатып кетуіне жол беруге болмайды.
• Соңғы зәр үлгісін алдыңғы күні жинау басталған уақытпен дәл сол уақытта келесі күні жинаңыз.
• Зәрдің мөлшерін өлшеп, 50-100 мл арнайы стерильді контейнерге құйыңыз. Контейнерге тәуліктік зәрдің көлемін міндетті түрде жазу керек (тәуліктік диурез).

Нечипоренко бойынша зәр талдауы

Зәрді таңертең (ұйқыдан кейін бірден) 3 стакандық әдіспен жинау: зәр шығаруды унитазға бастау, ортаңғы бөлігін арнайы стерильді контейнерге жинау, аяқтау — унитазға.

Екінші зәр үлесі көлемі бойынша басым болуы керек. Зәрдің орташа үлесін зәрге арналған пробиркада зертханаға жеткізу. Зәрді жинау уақытын тіркеушіге хабарлаңыз. Зәрді тоңазытқышта (+2°С +4°С температурада) сақтауға болады, бірақ 1,5 сағаттан артық емес.

Зимницкий бойынша зәр талдауы

Зәрді зерттеу үшін тәулік бойы (24 сағат) жинайды, соның ішінде түнгі уақытта да.

• 1 порция: таңғы 6-дан 9-ға дейін
• 2 порция: 9-00-ден 12-00-ге дейін
• 3 порция: 12-00-ден 15-00-ге дейін
• 4 порция: 15:00-ден 18:00-ге дейін
• 5 порция: 18-00-ден 21-00-ге дейін
• 6 порция: 21-00-ден 24-00-ге дейін
• 7 порция: 24-00-ден 3-00-ге дейін
• 8 порция: 3-00-ден 6-00-ге дейін

Таңертең сағат 6:00-де (жинаудың бірінші күні) қуықты босату керек, бірақ бұл алғашқы таңғы зәр үлгісі зерттеу үшін жиналмайды, оны төгіп тастайды.

Кейінгі тәулікте 8 рет зәрді жинау қажет. Әрбір сегіз 3 сағаттық уақыт аралығында науқас бір немесе бірнеше рет (зәр шығару жиілігіне байланысты) көлемі кемінде 1 литр болатын ыдысқа зәр шығарады. Әрбір 8 үлестегі зәрдің көлемі өлшеніп, жазылады. Әрбір зәр үлесі араластырылып, 30-60 мл арнайы стерильді контейнерге алынады. Егер үш сағат ішінде науқаста зәр шығару қажеттілігі болмаса, контейнер бос қалдырылады. Зәрді жинауды келесі күннің таңғы 6-да аяқтайды. Зертханаға барлық 8 контейнер жеткізіледі, олардың әрқайсысында порция нөмірі, бөлінген зәрдің көлемі және зәр жинау уақытының аралығы көрсетілуі қажет.

Тәулігіне ішілген сұйықтық мөлшерін тіркеушіге хабарлау.

Реберг сынағы (қандағы креатинин, тәуліктік зәрдегі креатинин)

Сынақ жүргізер алдында физикалық жүктемелерден аулақ болу, қою шай, кофе, алкогольді тұтынбау қажет.

Зәр тәулік бойы жиналады: таңертеңгі бірінші зәр порциясы унитазға төгіледі, күндіз, түнде және келесі күннің таңертеңгі порциясы бір ыдысқа жиналады, ол тоңазытқышта (t +4° +8° С) жинау уақыты бойына сақталады (бұл қажетті шарт).

Зәрді жинауды аяқтағаннан кейін ыдыстың ішіндегісін өлшеп, міндетті түрде араластырып, арнайы контейнерге құйып, оны зертханаға жеткізу қажет. Тәуліктік зәр көлемін процедуралық медбикеге хабарлау.

Осыдан кейін креатининді анықтау үшін венадан қан алынады.

Зәр биохимиясы

Биохимиялық зәр талдауына дайындалу кезінде әрбір талдау түрі үшін қандай зәрді (бір реттік немесе тәуліктік) жинау қажет екеніне назар аударыңыз.

Зәрдегі оксалаттарды анықтау үшін зәр жинау

Зерттеу материалы ретінде тек бір реттік несеп қолданылады.

Сулкович сынағы (зәрдегі кальций, сапалық тест)

• Ұйқыдан кейін аш қарынға таңертеңгі зәрдің барлық мөлшерін құрғақ таза контейнерге жинаңыз.
• Жиналған барлық зәрді араластырыңыз. Жалпы зәр көлемінен 40-50 миллилитрді арнайы стерильді контейнерге құйып, қақпағын мықтап жабыңыз. Ыдыстан, дәрет ыдысынан зәр алуға болмайды.
• Зәрді контейнерде зертханаға жеткізеді.

Катехоламиндерге зәрді талдау

Ұйқыдан кейін аш қарынға таңертеңгі зәрдің барлық мөлшерін құрғақ таза контейнерге жинаңыз.

Зәрдегі ДПИД анықтау

Зәрді таңғы 10-ға дейін жинау керек. 1-ші немесе 2-ші таңғы зәр үлгісін жинап, зертханаға жеткізу.

Зәр себіндісі (антибиотиктерге сезімталдықты анықтаумен)

Зәрді жинауды дәрі-дәрмекпен емдеуді бастамас бұрын және емдеу курсы аяқталғаннан кейін 10-14 күннен ерте емес жүргізу қажет. Зәрді вакуумдық пробиркаға тасымалдау құрылғысы бар стерильді контейнерге жинау керек. Контейнер мен пробирканы Гемотесттің кез келген зертханалық бөлімшесінен тегін алуға болады: алғашқы 15 мл зәрді унитазға төгіңіз. Келесі 3-10 мл арнайы стерильді контейнерге жинап, қақпағын мықтап бұраңыз. Биоматериалды жинағаннан кейін 1,5-2 сағат ішінде зертханаға жеткізу. Биоматериалды тоңазытқышта (+2° +4° С температурада) 3-4 сағаттан артық сақтауға болмайды. Зәрді зертханаға көрсетілген мерзімнен кеш жеткізген жағдайда, зәр себу нәтижелері сенімсіз болуы мүмкін.

Зәрді UBC (қуық қатерлі ісігінің антигені) анықтау үшін жинау

Таңертеңгі зәрді жинау ұсынылады. Зерттеуге 3 сағаттан астам уақыт бойы қуықта болған кез келген зәр үлгісі жатады. Биоматериал жинағаннан кейін 3 сағат ішінде арнайы контейнерде зертханаға жеткізіледі.

2 стақандық сынама

• Зерттеу үшін қуықта кемінде 4-5 сағат болған толық зәр үлгісі жиналады, таңертеңгі бірінші зәрді жинау ұсынылады.
• Науқас зәр шығаруды бірінші ыдысқа бастайды және екінші ыдысқа аяқтайды, бұл ретте екінші зәр үлесінің көлемі үлкенірек болуы маңызды.
• Стерильді сабанды және қақпақтың ішкі бөлігін қолмен ұстамаңыз.
• Әр контейнер өзінің көлемінің 3/4 бөлігінен артық толтырылмауы керек. Минималды — 30 мл, максималды — 80 мл.
• Қақпақты шеттерінен абайлап ұстап, мықтап бұраңыз. Контейнердің ішіндегісін 3-5 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып абайлап аударыңыз.
• Пробиркаларды науқас туралы ақпаратпен белгілеңіз. Аты-жөніңізді баспа әріптермен жазыңыз.
• Абайлап пробирка қақпағындағы жапсырманы ашыңыз, бірақ оны толықтай жұлмаңыз.
• Пробирканы қақпағымен төмен қаратып контейнер қақпағындағы ойыққа орналастырыңыз. Пробирканың түбіне басып, қақпақты итеріңіз. Зәрмен пробирканы толтырғаннан кейін оны контейнерден алыңыз.
• Пробирканың ішіндегісін 8-10 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып, абайлап аударыңыз.
• Зертханаға зәр салынған екі пробирка жеткізіледі, әр пробиркада үлес нөмірін көрсету қажет. Тоңазытқышта (+2...+4) сақтауға болады, бірақ 1,5 сағаттан артық емес.

3 стақандық сынама

• Зерттеу үшін қуықта кемінде 4-5 сағат болған толық зәр үлгісі жиналады, таңертеңгі бірінші зәрді жинау ұсынылады.
• Науқас бірінші ыдысқа зәр шығара бастайды, екінші ыдысқа жалғастырады және үшінші ыдыста аяқтайды, бұл ретте екінші порция зәрдің көлемі үлкенірек болуы маңызды (барлық зәрдің шамамен 80%).
• Стерильді сабанды және қақпақтың ішкі бөлігін қолмен ұстамаңыз.
• Әр контейнер өзінің көлемінің 3/4 бөлігінен артық толтырылмауы керек. Минималды — 30 мл, максималды — 80 мл.
• Қақпақты шеттерінен абайлап ұстап, мықтап бұраңыз. Контейнердің ішіндегісін 3-5 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып абайлап аударыңыз.
• Пробиркаларды науқас туралы ақпаратпен белгілеңіз. Аты-жөніңізді баспа әріптермен жазыңыз.
• Абайлап пробирка қақпағындағы жапсырманы ашыңыз, бірақ оны толықтай жұлмаңыз.
• Пробирканы қақпағымен төмен қаратып контейнер қақпағындағы ойыққа орналастырыңыз. Пробирканың түбіне басып, қақпақты итеріңіз. Зәрмен пробирканы толтырғаннан кейін оны контейнерден алыңыз.
• Пробирканың ішіндегісін 8-10 рет араластырыңыз, оны 180° бұрып, абайлап аударыңыз.
• Зертханаға зәрдің барлық үш пробиркасы жеткізіледі, бұл ретте әрбір пробиркада үлес нөмірін көрсету қажет. Тоңазытқышта (+2...+4) сақтауға болады, бірақ 1,5 сағаттан артық емес.

Зәрдің цитологиялық зерттеуі

• Таңертеңгі зәр шығарудан кейін зәрді жинау қажет.
• Таңертеңгі зәр шығару кезінде жиналған зәр бұл зерттеу үшін қолданылмайды. Түнде қуықта қалған жасушалар бұзылуы мүмкін.
• Жиналған барлық зәрді араластырыңыз. 40-50 мл арнайы стерильді контейнерге құйып, «Гемотест» зертханалық бөліміне жеткізіңіз.